۱۳۹۷/۰۳/۰۲

واکنش کشورهای مختلف به استراتژی جدید آمریکا در قبال ایران

تنها یک روز پس از سخنان مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا و اعلام استراتژی نوین واشن‍‍گتن درقبال ایران، کشورهای مختلف، واکنش‌های متفاوتی نسبت‌به آن نشان داده‌اند.
فدریکا موگرینی، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با انتقاد دوباره از خروج آمریکا از برجام و اشاره غیرمستقیم به درخواست آمریکا برای رسیدن به توافقی جدید با ایران، تأکید کرد که جایگزینی برای برجام وجود ندارد. موگرینی همچنین افزود که درخواست‌های جدید آمریکا تأثیر و نفوذ غرب بر ایران را آسان‌تر نخواهد کرد.
بوریس جانسون، وزیر خارجه بریتانیا، ضمن مشکل خواندن رسیدن به توافقی جدید و همه‌جانبه با ایران گفت که «‍ گنجاندن تمام درخواست‌های آمریکا ازجمله موضوع برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای ایران در یک توافق جدید، بسیار بعید به‌نظر می‌رسد».
یک مقام وزارت خارجه روسیه نیز گفته که استراتژی جدید آمریکا برای کنترل نفوذ ایران، ممکن است در منطقه نتیجه معکوس داشته باشد. از سوی دیگر، میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با «بی‌معنی» خواندن درخواست‌های آمریکا از ایران، گفت که بر اساس چنین رویکردی، هیچ توافقی قابل حصول نیست.
رجب‌طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه نیز در یک سخنرانی در مراسم افطار رمضان، ضمن مثبت‌ خواندن تصمیم اروپایی‌های برای ماندن در برجام، گفت ترکیه حاضر به قبول بازبینی مسائل، ازجمله توافق هسته‌ای با ایران نیست. او با تأکید بر خلع سلاح کامل اتمی در خاورمیانه افزود که «جهان را در حال حاضر کسانی تهدید می‌کنند که ۱۵هزار کلاهک هسته‌ای دارند».
وزارت خارجه بحرین نیز در واکنش به رویکرد جدید آمریکا در قبال ایران، از حمایت کامل خود از بسته درخواست‌های واشنگتن از ایران خبر داد. وزارت خارجه بحرین در بیانیه‌ای اعلام کرد که درقبال «خطر ایران»، این کشور خود را در موضعی مشابه با رویکرد آمریکا می‌بیند.
انور قرقاش، وزیر خارجه امارات متحده عربی نیز با اتخاذ رویکردی مشابه در توییتر خود نوشت که «تلاش‌های همسو، به ایران نشان خواهد داد که اقدامات زیاده‌خواهانه و خصومت‌آمیز نتیجه‌ای نخواهد داشت».
«هیکو ماس»، وزیر خارجه آلمان در حاشیه اجلاس سران گروه ۲۰ در آرژانتین گفت که قرار است در سفر خود به آمریکا، این موضوع را با مقامات واشنگتن در میان بگذارد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل ضمن قدردانی از اتخاذ رویکرد تازه آمریکا در قبال ایران و توصیف آن به‌عنوان «سیاست درست»، گفت که این تنها راهی است که ضامن صلح و ثبات در خاورمیانه است. نتانیاهو همچنین با تکرار ادعای خود در مورد «مخفی‌کردن و ادامه فعالیت اتمی ازسوی ایران پس از برجام»، افزود که «اگر ایران واقعاً دنبال یک برنامه اتمی صلح‌آمیز بود، حتی به یک سانتریفیوژ هم نیازی نداشت».

تحریم ۵ مقام ایرانی از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا

وزارت خزانه‌داری آمریکا، ۵ مقام ایرانی را به‌دلیل مشارکت در برنامه‌های موشکی ایران، در فهرست تحریم‌های آن کشور قرار داد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا، روز سه‌شنبه یکم خردادماه، ضمن اعلام این خبر گفت که این افراد عضو نیروهای قدس سپاه هستند که برای گروه حوثی‌های یمن، موشک‌های بالستیک فراهم کرده‌اند.
براساس بیانیه این وزارت‌خانه، این افراد در انتقال فناوری موشکی به حوثی‌های یمن و تجهیز آن‌ها برای انجام حملات موشکی به شهرهای عربستان سعودی مشارکت داشته‌اند.
نام این ۵ نفر، عبارت است از: محمود باقری کاظم‌آباد، محمد آقاجعفری، جوادبردبار شیرامین، مهدی آذرپیشه و سید محمدعلی حدادنژاد تهرانی.
محمود باقری کاظم‌آباد و محمد آقاجعفری، دوتن از فرماندهان سپاه هستند که براساس گزارش خزانه‌داری آمریکا برای یگان موشکی الغدیر متعلق‌به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و یا به نمایندگی از آن،کار کرده‌اند. این دو فرد مسؤولیت نقل و انتقال و به‌کارگیری موشک‌ها در منطقه را برعهده داشته‌اند.
جواد بردبار شیرامین و مهدی آذرپیشه نیز به اتهامات مشابهی مورد تحریم قرار گرفته‌اند.
سید محمدعلی حدادنژاد تهرانی نیز به اتهام فراهم‌کردن حمایت مالی، لجستیکی و تهیه مواد و تکنولوژی برای سازمان تحقیقات و خودکفایی سپاه پاسدران در فهرست تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفته‌ است. براساس این بیانیه، این سازمان تحقیقات و خودکفایی سپاه پاسداران، در تحقیق، تولید و بهبود توان موشکی حوثی‌های یمن، مشارکت داشته‌ است و از ماه ژوئیه سال ۲۰۱۷ در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفته است.
بنابر اعلام وزارت خزانه‌داری آمریکا، از این پس اموال متعلق به افراد نام‌برده مشمول این تحریم، در خارج از ایران، مسدود می‌شود و هرگونه مبادلات با آنان از جانب اشخاص آمریکایی ممنوع است. علاوه‌بر شهروندان آمریکا، هر شرکت خارجی که با تحریم‌شدگان مذکور مبادله تجاری و مالی داشته باشد و یا امکان چنین تبادلاتی را تسهیل کند، مشمول تحریم‌های تجاری آمریکا خواهد شد و دسترسی آن به سیستم مالی و پولی آمریکا مسدود می‌شود.
هفته گذشته نیز آمریکا ولی‌الله سیف، رییس‌کل بانک مرکزی ایران را به فهرست تحریم‌های آن کشور، اضافه کرده بود.

وزارت خارجه سوریه: خروج نیروهای ایرانی از کشور غیرقابل گفت‌وگو است

فیصل المقداد معاون وزیر خارجه سوریه اعلام کرد، «خروج نیروهای ایرانی از کشورش، غیرقابل مذاکره است».
مقداد این اظهارات را در واکنش به درخواست آمریکا، مبنی بر خروج ایران از سوریه، بیان کرده است.
مایک پومپئو، روز دوشنبه سی و یکم اردیبهشت، ضمن «اعلام استراتژی نوین واشن‍‍گتن درقبال ایران»،‌گفت: «در این استراتژی، از ایران خواسته شده، غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و از دخالت‌هایش در کشورهای منطقه از جمله در سوریه دست بردارد».
تلویزیون المیادین روز چهارشنبه دوم خرداد، به نقل از مقداد اعلام کرد:« عقب‌نشینی، یا باقی ماندن نیروهای عراقی، قابل مذاکره نیست، زیرا این مساله  مربوط به دولت سوریه است».
مقداد با اشاره به آمریکا گفته است: «نیروهایی که بدون اطلاع دولت سوریه وارد این کشور شده‌اند، نیروهای اشغالگر هستند و این نیروها مستقیما در سوریه از «تروریسم» حمایت می‌کنند».
ایران در جریان بحران سوریه که با شورش‌های مردمی علیه دولت اسد در سال ۲۰۱۱ آغاز شد، کمک‌های نظامی و مالی زیادی را برای دولت دمشق فراهم کرد.
دو روز پیش، بهرام قاسمی سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته بود که نیروهای این کشور، تا زمانی که دولت سوریه بخواهد، در این کشور باقی خواهند ماند.
پومپئو روز دوشنبه از ایران خواسته بود که تمامی نیروهایش را از سوریه خارج کند. تهران هشدار آمریکا را نپذیرفته و گفته که این اظهارات تمایل آمریکا برای سرنگونی نظام ایران را نشان می‌دهد.

مانیفست مایک پمپئو برای تغییر در ایران

گمانه‌زنی درمورد اهداف و سناریوهایی که دونالد ترامپ با خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران  دنبال می‌کند و چالش‌ها و موانعی که در سر راه این اهداف وجود دارد، همچنان ادامه دارد و نظرات و دیدگاه‌های مختلفی در این زمینه مطرح می‌شود؛ اما با اعلام مواضع صریح و بی‌سابقه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا و مانیفست دوازده‌گانه‌ای که در دستور کار رابطه با ایران قرار داد، به‌نظر می رسد در مسیر روابط دو کشور، به‌سوی برخوردی سخت، گام برداشته است .
هرچند خروج ترامپ از برجام قابل پیش‌بینی بود، اما خروج سخت از برجام و دستور سریع برای اعمال تحریم‌های ثانویه و گسترده‌تری که قبل از برجام اعمال می‌شد و به قول پمپئو، شدیدترین تحریم‌ها علیه ایران، متحدان اروپایی آمریکا را دچار شوک کرد؛ زیرا رهبران اروپایی که اعتبار شخصی خود را با سفر به آمریکا، خرج حفظ برجام کرده بودند، کاملاً سرخورده شدند. علاوه‌بر این، بنابه گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، با آن‌که روز قبل از اعلام  خروج آمریکا، در رایزنی‌هایی که نمایندگان وزارت خارجه آمریکا با متحدان اروپایی انجام داده بودند، این پیام به آن‌ها منتقل شده بود که به احتمال قوی، امکان تعلیق مجدد خروج از برجام ازطرف آمریکا وجود دارد، اما در عمل، ترامپ مسیر دیگری را برگزید و این نشان‌دهنده آن بود که درمورد این تصمیم‌گیری چندان کار و مشاوره جمعی صورت نگرفته است.
بنابه گزارش‌ رسانه‌های آمریکایی، تصمیم نهایی ترامپ در کابینه هم به بحث کارشناسی گذاشته نشده است که فی‌المثل متیس، وزیر دفاع، بتواند مخالفتش را نشان بدهد و استدلالش را برای آن، بیان کند. در واقع، ترامپ با تیم جدیدی که در وزارت‌خارجه و مشاورت امنیت ملی جایگزین کرد، جهت‌گیری جدیدی به مواضع دولت در مواجهه با ایران داد. به‌هرحال اقدامات دولت ترامپ، تبعات و چشم‌اندازهایی در روابط منطقه‌ای و بین‌المللی برجای خواهد گذاشت.
حال باید دید که اهداف ترامپ و پمپئو از این اقدام چه بوده است و با چه موانع و دشواری‌هایی روبروست.
تحلیل‌گران نظرات مختلفی در این مورد ارائه داده‌اند که هرکدام مبتنی‌‌بر شواهد و نمادهای مختلفی است. قبول هرکدام از این نظریه‌ها، می‌تواند تبعات مختلفی برای سیاست آمریکا در منطقه به‌همراه داشته باشد:

الف - تلاش برای بی‌اعتبارسازی میراث اوباما
برخی کارشناسان  من‌جمله جان لیمبرت،از گروگان‌های سابق آمریکایی در تهران و از دیپلمات‌های بازنشسته وزارت‌خارجه آمریکا، معتقد است که اقدام ترامپ در مخالفت با برجام، فاقد یک دکترین و استراتژی حساب‌شده است که ابعاد مختلف آن را سنجیده باشد و طبق آن برنامه، به مخالفت با برجام برخاسته باشد. او مخالفت ترامپ را از جنبه عملی درجهت بی‌اعتبار ساختن میراث اوباما، چه در حوزه داخلی و چه در حوزه خارجی، می‌داند . او همان‌طور که طرح بیمه اوباما و توافق تجاری ترانس‌پاسفیک  را لغو کرده، هرجای دیگر هم که ردپایی از اوباما سراغ دارد که اعتباری به دولت او بخشیده باشد، بدون ملاحظه، رسیدگی و مطالعه، درصدد ابطال آن برخواهد آمد و از آن‌جا که توافق و مصالحه هسته‌ای با ایران، محصول سال‌ها فعالیت دیپلماتیک ومهم‌ترین دستاورد دولت اوباما بوده، به لغو آن همت گمارده و مایل است آن را به‌کل نابود کند . دولت اوباما توانسته بود با اجماع بین‌المللی، تحریم‌های همه‌جانبه‌ای را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کند و آن‌ها را به میز مذاکره بیاورد و در عمل، امکانات غنی‌سازی ایران را به‌عقب براند و نیز قوی‌ترین و گسترده‌ترین برنامه نظارتی را که محصول دو سال فعالیت جامعه اطلاعاتی آمریکا بوده است، بر ایران تحمیل کند که راه گریز برا ی ساخت هرگونه سلاح هسته‌ای را ببندد . در نهایت، هر چند که امتیازاتی ازجمله به‌رسمیت شناختن غنی‌سازی، به ایران داده شد، ولی به‌لحاظ محدودیت میزان نگه‌داری اورانیوم غنی‌شده و نیز سانتریفیوژها، عملاً از خطر حرکت برنامه هسته‌ای ایران به‌سمت یک برنامه نظامی، کاسته شد.
اگر این دیدگاه را قبول کنیم، از این زاویه، ترامپ بعد از بی‌اعتبار کردن اوباما، اکنون ممکن است وارد مذاکره جدیدی با ایران شود؛  زیرا برای او مهم است که امضای او پای قرار داد زده شود و نشان داده شود که او توانسته معامله بهتری انجام دهد و تنها کسی است که چنین توانایی را دارد و بقیه درک درستی از این روابط و معاملات نداشته‌اند.

ب -  سیاست مهار و محدودسازی ا یران
گروه دیگری از تحلیل‌گران معتقدند که هدف ترامپ از این اقدام، آن بوده است که برای جلب رضایت خاطر متحدان عرب منطقه خلیج‌فارس و نیز اسراییل، با خروج از برجام، ایران را تحت فشار همه‌جانبه سیاسی و اقتصادی قرار دهد تا مانند کره‌شمالی آن‌ها را به سر میز مذاکره بیاورد و در این موقعیت، خواسته‌های خود را به ایران تحمیل کند. از این زاویه، هدف مهار و محدودسازی رفتار ایران به‌ویژه در حوزه دفاعی و سیاست خارجی است و نه تغییر رژیم.
از سویی با افزایش نقش منطقه‌ای ایران در سوریه، عراق و لبنان و یمن که فشار متحدان منطقه‌ای آمریکا ازجمله اسراییل و کشورهای عرب عضو همکاری خلیج فارس را افزایش داده و از سوی دیگر، امکان غنی‌سازی در برجام هم به اعتراض عربستان منجر شده و این کشور نیز می‌خواهد برای عقب‌نماندن از این امر، در این مسیر حرکت کند. علاوه‌بر این، اسراییل هم به‌هیچ‌عنوان نمی‌تواند قبول کند که ایران حتی در پانزده سال آینده، به غنی‌سازی بپردازد؛ لذا فشار برای مهار ایران و تغییر رفتار، اولویت آمریکا خواهد بود. اندرو پیک، مسؤول میز ایران در وزارت‌خارجه آمریکا، در گفت‌وگویی، در تبیین سیاست خروج آمریکا از برجام، هرچند  سیاست تغییر رژیم را مطلقاً منتفی می‌داند، در عین حال، می‌گوید که تأکید سیاست آمریکا بر نفی کامل غنی‌سازی و نیز نحوه فعالیت منطقه‌ای ایران و نیز نحوه فعالیت موشکی و همچنین مسائل حقوق‌بشری ایران قرار گرفته است. سیاست‌هایی که شباهت کاملی به سیاست‌های دوره اول جرج بوش دارد.
سیاست محدودسازی و مهار، در دوره‌های مختلفی ازجمله دوره بیل کلینتون و جرج بوش پدر، سیاست اصلی بوده و درمواردی نیز به موفقیت‌هایی دست یافته است.

ج - سیاست تغییر رفتار و نظام در ایران
اما برنامه‌ای که پمپئو در «بنیاد هریتج» مطرح کرد، بسیار فراتر از آن بود که اندرو پیک مطرح کرد و نوع ارائه دستورات و فرامین هم نشان از سیاست دیگری دارد. این فرامین دوازده‌گانه، هم جاه‌طلبانه بود و هم نشان از رؤیایی برای تغییر رژیم در آن موج می‌زد؛ با آن‌که پمپئو سعی کرد نامی از تغییر رژیم در ایران نبرد. اساس تحلیل پمپئو بر این مبنا استوار است که نظام در آستانه فروپاشی و اضمحلال قرار گرفته است و لذا اگر بخواهد تن به این تقاضا ندهد، به‌خاطر مشکلات اقتصادی ناشی‌از تحریم‌ها، با تظاهرات و مخالفت داخلی روبرو خواهد شد و اگر به این تقاضاها تن بدهد، طبیعتاً دچار تغییر ماهیت شده و خودبه‌خود، سیاست تغییر رژیم انجام شده است.

د - تقاضای پمپئو در حوزه هسته‌ای
در این حوزه، کل سیاست‌ها به دوره جورج بوش بازگشته است.  پمپئو عملاً خواستار توقف کامل غنی‌سازی شده و گفته است که حتی رآکتور آب‌سنگین اراک هم باید به‌طور کامل نابود شود و دسترسی همه‌جانبه بازرسان نیز به تمام مناطق ایران فراهم شود که حتی با مقرارت آژانس، مغایرت دارد.
در این مطالبات دوازده‌گانه، روابط خارجی ایران در منطقه نیز محدود شده است. پمپئو در این درخواست‌ها، خروج کامل ایران را از یمن، عراق، لبنان و سوریه خواستار شده و همچنین خواستار آزادی زندانیان دوتابعیتی و نیز بستن پرونده موشکی ایران شده است. جدا از این مطالبات، او در بخش‌های دیگری از سخنانش، به نمونه‌هایی از رفتار جمهوری اسلامی با شهروندانش نیز اشاره کرد.
آن‌چه که مشخص بود، عمده تقاضاها در حوزه هسته‌ای، دفاعی و سیاست خارجی قرار داشت. او همچنین تأکید کرد که با همکاری پنتاگون، در حوزه نظامی، ایران را در منطقه تحت فشار قرار می‌دهد و همچنین در حوزه نبردهای سایبری، با قاطعیت با ایران برخورد خواهند کرد و تهدید کرد که چنان تحریمی را علیه ایران ادامه خواهد داد که تاکنون در تاریخ بی‌سابقه بوده و البته گفت که اگر مردم ا‌ز این موقعیت استفاده کنند و رژیم را تحت فشار بگذارند که رفتار خود را عوض کند، سود خوبی خواهند برد، وگرنه بخشی از این فشارها متوجه مردم نیز خواهد شد.

ه‍  - محاسبه واکنش‌های ایران
ترامپ در دوره کمپین انتخاباتیش گفته بود که اگر برجام برقرار نشده بود، تحریم‌های اقتصادی ادامه پیدا می‌کرد و کار رژیم تمام شده بود. او گفته بود که  برجام، رژیم را نجات داد. دیدگاهی که در سخنان پمپئو نیز خود را نشان می‌داد. صاحبان این دیدگاه، همچنین بر این باورند که هیچ صلحی در خاورمیانه محقق نخواهد شد، مگر آن‌که  رژیم جمهوری اسلامی ایران تغییر کند. از دید آن‌ها، نظام جمهوری اسلامی نیز در مرز زوال کامل قرار دارد. آن‌ها فکر می‌کنند که  بازگشت تحریم‌های اقتصادی و فشارهای سیاسی ناشی‌از خروج آمریکا از برجام، سبب خواهد شد که دولت میانه‌رو روحانی ساقط شود و ممکن است تندروهای نظامی به‌قدرت برسند که برای سیاست تغییر رژیم، بهانه بهتری به‌دست آمریکا خواهد داد. رهبر ایران نیز احتمالاً به خروج از برجام، حکم خواهد داد.
در چنین فضای رادیکالی، هم نارضایتی اقتصادی و شورش شهری تشدید خواهد شد و هم اگر ایران به رفتاری رادیکال دست بزند و به‌سمت غنی‌سازی گسترده برود، در این صورت، هم اهرم شورای امنیت علیه ایران وارد عمل خواهد شد و هم درصورت لزوم، آمریکا یا اسراییل می‌توانند حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای آن کشور انجام دهند. در این چارچوب، فروپاشی اقتصادی، رادیکال‌کردن ساختار سیاسی و به درگیری کشاندن نظام، ورود به جنگی خواهد بود که همیشه گزینه مطلوب بولتون و پمپئو درقبال ایران بوده است و از ابعاد این برنامه به‌شمار می‌رود، که در هر دو روش، درنهایت به تغییر کلی نظام منجر خواهد شد.

و - موانع تحقق سیاست ترامپ  
۱- مشکلات اندیشه تغییر نظام
سیاست تغییر نظام که پمپئو تلویحاً آن را طراحی کرد، در عمل نشان داده شده که در اکثر موارد، شکست خورده است. علاوه‌بر این، نتایج ناخواسته آن، بیش از آن است که به نظر می‌آید. تجربه نشان داده که سیاست تغییر نظام که در دو دهه گذشته ازسوی آمریکا، درمورد بعضی کشورها به کار گرفته شده است، در همه موارد منجربه تشکیل دولت‌هایی شده که بی‌ثبات‌اند و یا فاقد توانایی اداره کشور. تداوم فعالیت‌های تروریستی و بقای مشکلات امنیتی در این کشورها، به‌گونه‌ای بوده است که آمریکا نه می‌تواند در آن‌ها کاملاً پیروز شود و نه می‌تواند این مناطق را رها کند.
علاوه‌بر این، اعمال سیاست تغییر نظام‌ها که عمدتاً با فریب و یا فشار همراه است، باعث هشیاری نظام‌های مقابل خواهد شد و انجام کار را برای مرحله نخست، دشوار خواهد کرد. در مرحله بعد از تغییر نیز  مشکلات زیادی وجود دارد که گاه در برخی موارد، نارضایتی‌های گسترده‌تری را ایجاد می‌کند. علاوه‌بر این، علی‌رغم هزینه‌هایی که آمریکا کرده، نتیجه کار در این کشورها،
به ضرر آمریکا بوده است. عراق و افغانستان نمونه بارز این امرند که ترامپ حضور در عراق را فاجعه کامل خوانده است. به همین سبب است که برخی تحلیل‌گران معتقدند که براندازی حکومت‌ها جعبه پاندورایی است که کسی نباید به سراغ آن برود.

 ۲- تغییر مواضع کره‌شمالی
یکی از کارت‌هایی که ترامپ و پمپئو به‌عنوان مدل موفق نشان می‌دهند، مذاکره مستقیم با کره‌شمالی است، درحالی‌که هنوز معلوم نیست کره‌شمالی به نابودی کامل صنعت هسته‌ای خود اقدام کند. کره‌شمالی به قول توماس فریدمن، خبرنگار نیویورک‌تایمز، قالی نابودی برنامه هسته‌ایش را قبلاً سه‌بار به آمریکا فروخته است. همچنین کره‌شمالی با توجه به تجربه لیبی، با دیده شکاک به مذاکرات می‌نگرد و معلوم نیست که بدون آن‌که امر خروج سربازان آمریکا از کره حل شود، حاضر شود همه امکانات هسته‌ای خود را از بین ببرد. ضمن این‌که این امر، از لحاظ موازنه قوا به ضرر روسیه و چین است. پوتین قبلاً گفته بود که کره‌ای‌ها حاضرند علف بخورند، ولی  بمب خود را از بین نخواهند برد. حال باید دید مذاکرات در دو هفته آینده، چگونه پیش خواهد رفت.

۳- نتایج ناخواسته برای کشورهای عرب حوزه خلیج فارس
یکی از مشکلاتی که برنامه پمپئو می‌تواند ایجاد کند، این است که سطح تخاصم نظامی محدود، ابعاد گسترده‌تری پیدا کند و می‌تواند ناخواسته و به‌طور اجتناب‌ناپذیری دامن کشورهای همسایه ایران را بگیرد و منطقه در یک آشوب کامل امنیتی فرو رود که قطعاً هیچ‌کدام از کشورهای عربی مایل به ایجاد چنین وضعیتی نیستند . بولتون که در دولت قبل معتقد بود به‌هیچ‌عنوان نباید وارد مذاکره و توافق با عراق شد و جنگ تنها راه حل مشکلات است، اکنون مشاور امنیت ملی دولتی شده که آن اقدام را فاجعه خوانده است.

۴- همراهی‌نکردن قدرت‌های بزرگ
هر برنامه سیاسی  بزرگی که در خاورمیانه بخواهد پیش برود، نیازمند آن است که قدرت‌های بزرگ، حداقل موافقتی در این زمینه داشته باشند. سیاست یک‌جانبه‌گرایی دولت ترامپ که در زمینه‌های مختلف مانند پیمان‌های تجاری و محیط‌زیستی با اروپا نیز خود را نشان داده است، باعث شده که در این زمینه، متحدان اروپایی و چین و روسیه، چندان تمایلی برای انجام این کار ندارند و این می‌تواند پروژه پمپئو را با مانع روبرو کند.

نتیجه‌گیری: 
دولت ترامپ قصد دارد فصل جدیدی در روابط ایران و آمریکا بگشاید. او می‌خواهد در آستانه چهل‌سالگی رژیم جمهوری اسلامی، فشارهایی بی‌سابقه تحت عنوان جنگ اقتصادی علیه ایران را کلید بزند و کاری را که رؤسای جمهوری پیشین آمریکا نتوانستند انجام دهند، به سرانجام برساند. مانیفست دوازده‌ماده‌ای که پمپئو برای تغییر ایران ترسیم کرده، در چنین راستایی تنظیم شده است. طبعاً سیاست تغییر نظام و مانیفست پمپئو، تناقض دیگری را هم می‌تواند نشان دهد و آن هم این‌که رئیس‌ جمهوری که در دوران مبارزات انتخاباتی مدعی بود آمریکا باید از ماجرای دولت‌سازی و صدور دمکراسی که روندی فاجعه‌بار مانند عراق برای این کشور درپی داشته است، کنار بکشد، همان روند قبلی را درپیش گرفته است. درعین‌حال، معلوم نیست که نیروهای داخلی و بازیگران سیاسی  درون ایران و اکثریت مردم وناراضیان داخلی چقدر از این سیاست استقبال کنند. هرچند، ترامپ اگر به موفقیت فوری دست نیابد، معمولاً سریعاً به تغییر موضع دست می‌زند.

۱۳۹۷/۰۲/۳۱

پمپئو: آمریکا شدیدترین تحریم‌های تاریخ را علیه ایران اعمال خواهد کرد

مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، طی یک سخنرانی درباره استراتژی جدید ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی گفت که واشنگتن شدیدترین تحریم‌های تاریخ را علیه ایران اعمال خواهد کرد طوری که مقامات تهران فرصت اندیشیدن به چیز دیگری را نداشته باشند. 
پمپئو در آغاز سخنان خود، با اشاره به خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران، گفت که آن کشور مشارکت در برجام را به دو دلیل خاتمه داده است، خاتمه‌دادن به ادامه تهدید امنیت آمریکا و پایان دادن به ثروت‌اندوزی ایران.
او افزود که دیگر پرتاپ موشک به‌سمت ریاض و همچنین اسراییل پایان یافته است.
وزیر خارجه آمریکا در ادامه با اشاره به این‌که «برجام به‌دلیل ضعف‌هایش جهان را خطر انداخته است»، تصریح کرد: «ایران با نیت بد وارد برجام شده است و همچنان به دروغ های خود ادامه می‌دهد».
او با بیان این‌که برجام کاستی‌های دیگری نیز داشته و پایه‌های مستند و کافی نداشته است، اضافه کرد: «برجام به رژیم ایران این امکان را دارد تا اقتصاد آن کشور دوباره جان بگیرد و از این پول، برای پرکردن جیب سپاه، حزب‌الله و ... استفاده کند».
وزیر خارجه جدید آمریکا همچنین تأکید کرد که قاسم سلیمانی با پول خون، درحال بازی در منطقه است.
او با اشاره به تحرکات ایران در منطقه پس از برجام، گفت: «آیا اکنون که لبنان به خانه امن‌تری برای حزب‌الله تبدیل شده، درگیری‌های خاورمیانه بیشتر قابل کنترل است؟ سپاه پاسداران هزاران رزمنده به سوریه اعزام کرده است تا این کشور را به یک زمین کشتار ۷۱هزار مایل مربعی تبدیل کند».
پمپئو افزود که در عراق نیز ایران از گروه‌های شبه‌نظامی برای رخنه به نیروهای ضدامنیتی استفاده می‌کند و تمام این موارد به‌دلیل برجام است.
وزیر خارجه آمریکا تصریح کرد که پس از برجام، امروز نیروی قدس در قلب اروپا، عملیات ترور انجام می‌دهد و به گروگان‌گیری آمریکایی‌ها ادامه می‌دهد.
او گفت مردم آمریکا باید بدانند که ما دنبال آزادی شهروندان آمریکایی هستیم و ایران در طول تعهدش به برجام، بزرگ‌ترین حامی تروریسم بوده است.
پمپئو  سیاست‌های ایران را بعد از ۱۱ سپتامبر، پناهگاهی برای القاعده دانست و افزود: «آیا ظریف و خامنه‌ای مسؤول جان‌های گرفته‌شده در خاورمیانه نیستند؟»
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به ادامه‌ بی‌ثبات‌سازی در منطقه ازسوی ایران و شلیک موشک‌هایی ازسوی این کشور به‌سمت جولان، اضافه کرد که برجام به بلندپروازی‌های ایران همچنین کوشش‌های آن برای دست‌یابی به سلاح‌های هسته‌ای، خاتمه نداده است.
او تأکید کرد که آمریکا همکاری با هم‌پیمانان خود را ادامه خواهد داد و به‌دنبال این هستیم که ایران هیچ‌راهی برای دنبال‌کردن سیاست‌های خود نداشته باشد.
پمپئو گفت که آمریکا به‌عنوان اولین قدم، وضع شدیدترین تحریم‌های اقتصادی را دنبال خواهد کرد و تمام تحریم‌های ایران، برخواهد گشت.
او افزود که در هفته‌های گذشته، تحریم‌هایی علیه سپاه و حزب‌الله وضع شده است که این تازه اول راه است و در آینده، شدت تحریم‌ها بیشتر خواهد شد.
وزیر خارجه آمریکا گفت که ایران دو انتخاب دارد، یا به جنگ ادامه دهد و یا اقتصاد خود را تقویت کند و نمی‌تواند هم‌زمان هر دو را دنبال کند.
او افزود که ما جلوی هرگونه فعالیت سایبری و ناامن‌سازی‌های ایران ایستادگی خواهیم کرد و سیاست ما تغییر رژیم نیست، اما مقابل سیاست‌های بی‌ثبات‌کننده ایران خواهیم ایستاد.
وزیر خارجه جدید آمریکا در ادامه سخنان خود، تأکید کرد که آمریکا از مردم ایران حمایت می‌کند و افزود: «ایران باید به حقوق شهروندان خود احترام بگذارد».
پمپئو گفت که ریال در حال سقوط است و بیکاری در ایران به ۲۵ درصد رسیده و فساد در سطوح بالا، مشکلات را پیچیده‌تر کرده است. او تظاهرات و اعتراض‌های زمستان گذشته را نشانه‌ای از ناراحتی مردم از رژیم دانست و افزود: «وحشت‌زدگی آن رژیم را از اعتراضات ایرانیان علیه حجاب اجباری دیدم».
او با بیان این‌که رژیم جمهوری اسلامی ایران باید در آیینه به خود نگاه بیندازد، اضافه کرد که امیدوار است رژیم به‌جای سرکوب مردم، به خواسته‌های آن‌ها توجه کند.
وزیر خارجه آمریکا گفت همان‌طور که ترامپ گفته است، می‌توان مذاکره جدیدی را درخصوص برجام دنبال کرد. او افزود: «ما می‌خواهیم مطمئن شویم که ایران هرگز به هدف‌های هسته‌ای خود دست پیدا نمی‌کند».

شرط‌‌های آمریکا برای برقراری برجام جدید با ایران 
پمپئو در ادامه، با ذکر شرط‌های آمریکا برای برقراری توافقی جدید با ایران، گفت که ایران باید تمام جزئیات برنامه‌های هسته‌ای و نظامی خود را در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای قرار دهد و همچنین باید غنی‌سازی را متوقف کند و هرگز نباید دنبال آن باشد. او همچنین تأکید کرد که ایران باید به آژانس امکان دسترسی به تمامی اماکن نظامی و هسته‌ای خود در سراسر کشور را مهیا سازد.
وزیر خارجه آمریکا افزود که ایران همچنین باید تمام شهروندان آمریکا و دیگر شهروندان ناپدیدشده در ایران را آزاد کند و به حمایت خود از حزب‌الله و دیگر گروه‌ها پایان دهد. او تأکید کرد که ایران باید به حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی در عراق و همچنین دخالت در دیگر کشورها نیز پایان دهد.
پمپئو گفت که ایران باید از پناه‌دادن به القاعده و همچنین حمایت از گروه‌های تروریستی در افغانستان و همچنین سیاست‌های تهدیدآمیز خود نسبت‌به کشورهای همسایه ازجمله عربستان سعودی و اسراییل دست بردارد.
پمپئو با بیان این‌که «درصورت تغییر بنیادین، آمریکا آماده برقراری رابطه با ایران است»، تأکید کرد که آمریکا آماده است تا تمامی تحریم‌ها علیه ایران را بردارد، اما به شرط انجام خواسته‌های آمریکا ازسوی ایران.
وزیر خارجه آمریکا گفت برجامی که ازسوی دولت ترامپ تصویب خواهد شد، برخلاف برجام دولت قبلی، از حمایت اکثریت مردم آمریکا برخوردار خواهد بود.
او افزود: «ما از هر کشوری که خواهان توقف برنامه‌ هسته‌ای خود است، استقبال می‌کنیم. باید به‌خاطر داشته باشیم که ما خواهان اجماع جهانی پیش از برجام هستیم».
پمپئو در ادامه تأکید کرد که آمریکا از ایران چیزی جز رفتار مطابق قوانین بین‌المللی و همچنین توقف برنامه هسته‌ای آن کشور، نمی‌خواهد.
وزیر خارجه آمریکا گفت: «می‌دانیم که اروپا دنبال حفظ برجام است؛ اما باید این سؤال را بپرسیم که انقلاب چه فایده‌ای برای مردم ایران داشته است، جز مرگ و فساد و فقر؟»
او افزود که نسل جوان ایران، زیر فشار افسرده شده‌اند و آن‌ها خواهان پیشرفت‌اند.
پمپئو با اشاره به این‌که رژیم ایران برای دو نسل خرابی و ویرانی به‌بار آورده، تأکید کرد که دولت ترامپ آماده است بر سر امنیت و نیک‌بختی مذاکره کند. او گفت: «چشم و گوش ما باز است و برخلاف دولت قبلی، دنبال آنیم که منافع برجام جدید به مردم برسد و نه به رژیم».
وزیر خارجه آمریکا در پایان گفت که در همبستگی کامل با قربانیان رژیم ایران، اعلام می‌کند که «مردم ایران می‌خواهند کشور خودشان را پس بگیرند».
او افزود: «اکنون آمریکا مفتخر است که راه جدیدی را دنبال می‌کند».



۱۲ شرط اولیه آمریکا برای برجام جدید

۱) ایران باید تمام جزئیات برنامه‌های هسته‌ای پیشین خود و ابعاد نظامی آن را در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دهد و برای همیشه این فعالیت را ترک کند، به‌گونه‌ای که قابل راستی‌آزمایی باشد.
۲) ایران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و هرگز نباید درپی بازفرآوری پلوتونیوم باشد. این شامل تعطیلی راکتور آب سنگین نیز می‌شود.
۳) ایران باید به بازرسان آژانس امکان دسترسی و بازدید بدون قید و شرط بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تمامی اماکن هسته‌ای و نظامی خود در سراسر کشور را مهیا کند.
۴) ایران باید به توسعه موشک‌های بالستیک پایان داده و همچنین آزمایش و توسعه موشک‌های با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای را متوقف کند.
۵) ایران باید تمام شهروندان آمریکا و شهروندان کشورهای دیگر را که به اتهامات واهی در بند هستند و یا در ایران ناپدید شده‌اند، آزاد کند.
۶) ایران باید به حمایت گروه‌های تروریستی در خاورمیانه، ازجمله حزب‌الله لبنان، حماس و جهاد اسلامی، پایان بدهد.
۷) ایران باید به حاکمیت ملی عراق احترام بگذارد و مانع از خلع سلاح تشکل‌های ستیزه‌جوی شبه‌نظامی شیعه در عراق نشود.
۸) ایران باید به حمایت نظامی خود از حوثی‌های یمن پایان دهد و برای استقرار صلح سیاسی و پایدار در این کشور تلاش کند.
۹) ایران باید تمامی نیروهای تحت فرماندهی خود را از سوریه خارج کند.
۱۰) ایران باید دست از حمایت طالبان و همچنین سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان و منطقه بردارد و همچنین پناه‌دادن به القاعده را متوقف کند.
۱۱) ایران باید حمایت نیروی قدس سپاه پاسداران از گروه‌های تروریستی و شرکای شبه‌نظامی آن‌ها را متوقف کند.
۱۲) ایران باید از رفتارهای تهدیدآمیز علیه کشورهای همسایه که بسیاری از آن‌ها متحدان آمریکا هستند، دست بردارد که این شامل تهدید به نابودی اسراییل و همچنین شلیک موشک به‌سوی عربستان سعودی و امارات نیز می‌شود. همچنین ایران باید از تهدید حمل‌ونقل بین‌المللی و حملات سایبری نیز دست بردارد.

بخش پرسش و پاسخ
پمپئو پس از پایان سخنرانی، در بخش پرسش و پاسخ جلسه، با اشاره به نگرانی و ترس مشترک تعدادی از کشورهای جهان درخصوص سیاست‌های ایران در حال حاضر، گفت که آمریکا قصد دارد به صلحی دیپلماتیک دست یابد و تمرکزش بر اروپاست.
او تأکید کرد که سعی آمریکا بر این است که جوابگوی نگرانی‌های کشورهای مختلف جهان از سیاست‌های ایران باشد و افزود: «برجام کوتاهی‌هایی دارد و باید درست شود و تقاضای ما از ایران این است که دست از برنامه و سیاست‌هایش بردارد».
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت که «ما نمی‌توانیم اجازه دهیم که ثروت‌اندوزی قاسم سلیمانی ادامه یابد و این اقدامات به خاورمیانه و بخش‌های مختلف جهان آسیب رسانده است».
او تأکید کرد که آمریکا به‌دنبال تقلیل توان ایران برای بلند‌پروازی هسته‌ای است، تا حکومت آن کشور دست از سیاست‌های مخرب خود بردارد.
پمپئو درنهایت، افزود: «برخی از تحریم‌ها دوباره برگشته‌اند. ما از کانال‌های دیپلماتیک و تجاری داریم تلاش کنیم؛ ولی در نهایت ایرانی‌ها باید انتخاب کنند که آیا رهبری فعلی را می‌خواهند یا نه».

۱۳۹۷/۰۲/۲۶

پەرلەمان و زمان – هەردی مێدە


له‌م رۆژانه‌ی پێشوو یه‌كێك له‌و بابه‌تانه‌ی بووه‌ جێی سرنجی میدیاكان و رۆژه‌ڤیان، قسه‌كردن بوو سه‌باره‌ت به‌ توانستی كاندیده‌كان له‌ زمانی عه‌ره‌بیدا. له‌م سه‌روبه‌نده‌دا، په‌رله‌مانتارێكی خولی پێشوویی پارتی دیمۆكراتی كوردستان دان به‌وه‌دا ده‌نێت كه‌ ٣٠ په‌رله‌مانتاری پێشوو، كه‌ له‌م خوله‌دا ئه‌ركیان ته‌واو ده‌بێت، زمانی عه‌ره‌بیان نه‌زانیووه‌، یان توانای زمانه‌وانیان به‌و شێوه‌یه‌ نه‌بووه‌ كه‌ ڕێگه‌ی گفتوگۆیان پێبدات. گه‌ر بڕوا به‌م زانیارییه‌ بكه‌ین، ده‌شێت بڵێین نیوه‌ی ئه‌ندام په‌رله‌مانتارانی كورد له‌ په‌رله‌مانی فیدراڵ زمانی عه‌ره‌بیان نه‌زانییوه‌.
لێره‌وه‌ پرسیارێک، زۆر ساده‌ به‌ رواڵه‌ت به‌ڵام زۆر گرنگ له‌ جه‌وهه‌ردا، كه‌ ده‌شێت بكرێت ئه‌وه‌یه‌: رۆڵی ئه‌م په‌رله‌مانتارانه له په‌رله‌مان چیبووه‌ له‌ كاتێكدا زمانی قسه‌كردنی ئه‌م ده‌ستگایه‌یان نه‌زانیووه‌؟ ئه‌م بابه‌ته‌ی ئێمه‌ هه‌وڵێك نییه‌ بۆ وڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره‌ له‌ به‌رئه‌وه‌ی پێویستی به‌ رووماڵ و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی جدی هه‌یه‌‌ كه‌ ده‌بوو له‌ كاتی خۆێیدا بكرابایه‌ بۆ ده‌ستنیشانكردن و له‌ نزیكه‌وه‌ خه‌مڵاندنی رۆڵ و چالاكی ئه‌مان. ئێمه‌ ته‌نها ده‌مانه‌وێت له‌ سه‌ر دوو پرس كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌م پرسیاره‌وه‌‌ قسه‌ بكه‌ین. ١. نه‌زانین یان جڵه‌ونه‌كردنی زمانی گفتوگۆی په‌رله‌مان چ كاریگه‌رییه‌كی له‌ سه‌ر رۆڵی په‌رله‌مانتار ده‌بێت؟ ٢. نه‌زانینی زمانی په‌رله‌مان چ گرفتێك له‌ به‌رده‌م پرسی نوێنه‌رایه‌تیكردندا(Representation) ده‌خولقێنێت؟
په‌رله‌مانتار له‌ دوو شوێنی جودای په‌رله‌مان ده‌توانێت رۆڵی سه‌ره‌كی بگێڕێت، كه‌ هه‌رچه‌ند ئه‌م دوو رۆڵه‌ له‌ ناوه‌ڕوه‌كدا جودان. له‌ یه‌كه‌م شوێندا له‌ هۆڵی گشتی په‌رله‌مان (Hemicycle)، واته‌ ئه‌و شوێنه‌ی گفتوگۆ له‌ سه‌ر پرۆژه‌ و پێشنیاره‌ یاساییه‌كان ده‌كرێت و ده‌كرێنه‌ ده‌نگدانه‌وه‌. له‌ دووه‌م شوێنشدا، له‌ هۆڵی لیژنه‌كان. له‌ هۆڵ گشتی هه‌موو په‌رله‌مانتاران ئاماده‌ن، كه‌چی له‌ كۆبونه‌وه‌ی لیژنه‌ ته‌نها ئه‌ندامانی لیژنه‌. له‌ هۆڵی په‌رله‌مان زۆرترین نمایشی سیاسی، به‌ سیاسیكردنی پرسه‌كان، خۆنمایشكردن…ده‌كرێت چونكه‌ میدیاكان ئاماده‌ن و ڕووماڵی دانشتنه‌كان ده‌كه‌ن. وه‌لێ، له‌ دانیشتنی لیژنه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌‌ داخراوه‌ یی ده‌گوزه‌رێت،گفتوگۆی ته‌كنیكی و پسپۆڕیانه‌ جێی به‌ نمایشی سیاسی و خۆده‌رخستنی سیاسیانه‌ لق ده‌كه‌ن. له‌ هۆڵی په‌رله‌مان گه‌شتن به‌ ته‌وافق(concensus) ده‌بێته‌ كارێكی سه‌خت و دژوار چونكه‌ هه‌ر هێزێك هه‌وڵی سه‌پاندنی روانگه‌ و دیدی ئایدولۆژییانه‌ی ده‌دات، بۆیه‌ ده‌نگدان ده‌بێته‌ ئامرازی رێكخستنی ململانێكان و ڕێگه‌لێگرتنیان بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رنه‌كێشن بۆ به‌كارهێنانی هێز. كه‌چی لیژنه‌كان، هه‌روه‌ك سیاسه‌تناسی ئیتالی سارتۆری ده‌ڵێت، خودی خۆیان ده‌بنه‌ ئامرازی گه‌شتن به‌ ته‌وافق و دوورخستنه‌وه‌ی ململانێی ئایدۆلۆژی و سیاسیه‌كان به‌ هۆی داخراوییان له‌ لایه‌ك، هاوكات پێویستی‌ توانستی ته‌كنیكی و پسپۆڕی بۆ شه‌نوكه‌وكردن و تاوتوێكردنی تێكسته یاساییه‌كان‌ له‌ لایه‌كی دی.
وه‌لێ، هه‌م له‌ هۆڵی گشتی په‌رله‌مان و هه‌مش له‌ كۆبونه‌وه‌ی لیژنه‌كان، زمان و له‌وله‌بانی (Eloquene) چه‌كێكی هه‌ره‌ گرنگ و كاریگه‌رن له‌ دروستكردن و خوڵقاندنی ته‌وافق، له‌ به‌رئه‌وه‌ی له‌وله‌بانی له‌ زمان و گه‌مه‌كردن به‌ وشه‌ و به‌كارهێنانی گونجاویان ده‌شێت په‌یڤ بكاته‌‌ ده‌سه‌ڵات و ئامرازی كاریگه‌ری. په‌رله‌مانتاری له‌وله‌بان ده‌توانێت به‌ ده‌وری تێكستێكی یاساییدا زۆرترین ده‌نگ و زۆرترین سازان دروست بكات. به‌ مانایه‌كی دی، له‌وله‌بانی زمان له‌ ئامرازێكی په‌یوه‌ندیكردنه‌وه‌ ده‌كات به‌ خانه‌ی هه‌ژمون و هه‌یمه‌نه و قه‌ناعه‌تپێكردن‌. راسته‌، زمان جودایه‌ له‌ له‌وله‌بانی، واته‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ جڵه‌وی زمان ده‌كه‌ن ناتوانن ببنه‌ له‌وله‌بان، چونكه‌ كاریگه‌ری و سحری له‌وله‌بان هه‌م له‌و ئارگومێنت و بورهانانه‌دایه‌ كه‌ كه‌سی قسه‌كه‌ر به‌كاریان دێنێت، هه‌مش له‌ ره‌زامه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی زمانی قسه‌كه‌ر‌. به‌ڵام، بۆ به‌ده‌ستهێنانی له‌وله‌بانی جڵه‌وكردنی زمان مه‌رجی سه‌ره‌كییه‌. ئه‌م جڵه‌وكردنه‌ش له‌ دوو ئاستدا. له‌ یه‌كه‌م شوێندا له‌ رووی ڕێزمانییه‌وه، واته‌ كه‌سی قسه‌كه‌ر ده‌بێت زمانه‌كه‌ی ڕه‌وان بێت و دوور بێت له‌هه‌ڵه‌ و خواروخێچی. هه‌مش له‌ رووی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌. كۆمه‌ڵناسی فه‌ره‌نسی پییه‌ر بۆردیۆ زۆر نایابانه‌ بۆ ئه‌م پرسه‌ چووه‌. بۆ ئه‌م، زمانی به‌رز، به‌ ته‌نها ئه‌و زمانه‌ نییه‌ كه‌ له‌ رووی ڕێزمانییه‌وه‌ پته‌وه‌ و ڕه‌وانه‌، به‌ڵكو له‌ رووی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌ جێی ڕه‌زامه‌ندییه‌. قبوڵی كۆمه‌ڵایه‌تی زمانش ته‌نها ئه‌و كاته‌ مه‌یسه‌ر ده‌بێت كه‌ زمانی به‌كارهێنراو زمانێكی دووربێت له‌ ده‌سته‌واژه‌ و ده‌ربڕینی میللی، بازاڕی و نزم.
له‌ هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا، به‌ بێ جڵه‌وكردنی زمانی به‌كارهێنراو له‌ پانتایی په‌رله‌مان، ئه‌ندام په‌رله‌مان نه‌ده‌توانێت به‌ چالاكی و ئه‌ركه‌كانی هه‌ستێت، نه‌ده‌توانێت له‌ ده‌ره‌وه‌ی ره‌ده‌ڵ و به‌ده‌ڵه‌ سیاسی، جڤاتی، دینی، تد كان، توانای دروستكردنی ته‌وافقی هه‌بێت، یان دروستكردنی كاریگه‌ری له‌ سه‌ر دینامیك و گه‌مه‌ی په‌رله‌مان. ئاشنانه‌بوون و كۆنترۆڵنه‌‌كردنی زمان ڕێگه‌ له‌ گفتوگۆ، تێگه‌شتن له‌ ده‌قه‌ یاساییه‌كان، قوڵی و ته‌كنیكی یاساكان، گه‌مه‌ و گره‌وه‌كانی پشت تێكسته‌ یاساییه‌كان ده‌گرێت و ئه‌ندام په‌رله‌مان ده‌كاته‌ تاكێكی موجه‌ڕه‌د و ناچالاك. به‌ مانایه‌كی دی، ئاشنا نه‌بوون به‌ زمان، ئه‌ندام په‌رله‌مان ده‌كاته‌ كه‌سێكی به‌كاربه‌ری سیاسی له‌ جیاتی به‌رهه‌مهێنه‌ر، واته‌ ده‌بێته‌ كه‌سێك نه‌ توانای پێشنیاری ده‌بێت، نه‌هه‌موار و داڕشتنه‌وه‌ و گه‌ڵاڵه‌كردن له‌ پرۆسه‌ی دروستكردنی یاسادا. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی نه‌ده‌توانێت خودان روانگه‌ و توانای سه‌پاندنی روانگه‌ی خودی خۆشی بیت.
له‌ لایه‌كی دی، ئاشنانه‌بوون به‌ زمان گه‌وره‌ترین پرسیار له‌ سه‌ر وه‌زیفه‌ و رۆڵی نوێنه‌رایه‌تی ئه‌ندام په‌رله‌مان دروست ده‌كات. چۆن په‌رله‌مانتارێك ده‌توانێت نوێنه‌رایه‌تی شار و ده‌نگده‌رانی بكات و به‌رگری له‌ به‌رژه‌وه‌ندی و پێگه‌یان بكات له‌ په‌رله‌مان، گه‌ر توانای قسه‌كردن و كایه‌ی زمانه‌وانی سنوردار بێت؟ نوێنه‌رایه‌تی گه‌ل له‌وه‌دا ده‌بێت كه‌ توانای تێگه‌شتنت له‌ كۆی گره‌و‌ و ڕێسای گه‌مه‌كان هه‌بێت و سه‌رده‌رچوانه‌ تێیاندا شوێن بۆ جێگرتنه‌وه‌ی ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندیانه‌ بكه‌یته‌وه‌ كه‌ بۆیان ڕاسپێردراوی. له‌ راستیدا، ئاشنانه‌بوون به‌ زمان و نه‌توانینی قسه‌پێكردنی، په‌رله‌مانتار له‌ نوێنه‌رایه‌تی ده‌خات، چونكه‌ دواجار نوێنه‌ر ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ڕاسپێردراوه‌ كه‌‌ له‌ جیاتی ڕاسپێرده‌ر بدوێت و له‌ جیاتی ئه‌و بڕیار بدات. به‌ڵام، گفتوگۆ و هه‌مش بڕیاردان پێویستیان به‌ زمانێك هه‌یه‌ كه‌ ڕێگه‌ی سازدانیان بدات.
هه‌موو ئه‌وانه‌ی ئاشنان به‌ زمانی فه‌ره‌نسی و ئینگلیزی ده‌زانن، زاراوه‌ی په‌رله‌مان (Parlement) له‌ فرمانی (perlementer)ه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ به‌ مانای <قسه‌كردن> دێت. به‌ مانایه‌كی دی په‌رله‌مان له‌ جه‌وهه‌ردا پانتایی و خانه‌ی قسه‌كردن و گفتوگۆیه‌. په‌رله‌مان ئه‌وه‌نده‌ به‌ شوێنی قسه‌كردن و گفتوگۆی په‌رله‌مانتاران ناسراوه‌ كه‌ له‌ مێژووی په‌رله‌ماندا زۆرجار بوۆته‌‌ شوێنی ره‌خنه‌ و سیخۆڕمه‌. ئه‌وانه‌ی ئاشنای مێژووی په‌رله‌مانی فه‌ره‌نسا و بریتانیا بن ده‌زان مێژوونوسان، به‌ تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی مه‌یلی ڕاستڕه‌وییان هه‌بووه‌، چه‌ند ناووناتۆره‌یان له‌ په‌رله‌مان داوه‌ و وه‌ك خانه‌ی <هه‌ڵه‌وه‌ڕی>، شوێنی <چه‌قه‌چه‌ق‌>، تد،. وێنایانكردووه‌. كه‌م نین ئه‌وانه‌ی دژی په‌رله‌مان بوونه‌ و له‌ هه‌ول بچوككردنه‌وه‌ و فه‌رامۆشكردنی ئه‌م ده‌ستگایه‌دا بوونه‌، پاساوشیان بۆ ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ بووه‌‌‌‌ كه‌ په‌رله‌مان جگه‌ له‌ مه‌كینه‌ی <قسه‌كرد‌ن> هیچی تر نییه‌‌. وه‌لێ، كه‌مش نین ئه‌وانه‌ی له‌ خۆرئاوا له‌ هه‌وڵی به‌هێزكردن و كاراكردنی ئه‌م ده‌ستگایه‌دا بوونه‌ و ویستوویانه‌ هه‌میشه‌ وه‌ك >ئاگۆرای>ه‌ك بێت، واته‌ شوێنێك بێت كه‌ پرس و گرفته‌كانی شار و مه‌مله‌كه‌تی تێدا باس بكرێت؛ شوێنێك بێت كه‌ زۆرترین قسه‌ و زۆرترین گفتوگۆی تێدا بكرێت له‌ مه‌ڕ ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌كانی كۆمه‌ڵگا و چه‌رمه‌سه‌ری توێژه‌ هه‌ژاره‌كان.
له‌ كۆتایدا، تۆ بڵێی به‌ ناردنی كه‌سانێك كه‌ ئاشنا نه‌بن به‌ زمانی گفتوگۆی په‌رله‌مان دواجار ده‌نگده‌ر به‌ ده‌ستی خۆی په‌رله‌مان بێده‌نگ و كپ نه‌كات؟